[neste] [forrige] [innhald]

Vrakets skjebne (Flyet flyg igjen):

Som eg skriv under Tidsline :

1943 - 2005: Over 62 år går. Mang ein turgåar har i alle desse åra hatt flyvraket på Kvitanosi som eit kjært turmål. Vraket har nok minka litt med åra på grunn av ein og anna suvenir samlar. Dei store flatene på dei forholdsvis heile vengene er blitt til minnebøker med namn, dato og årstal rissa inn.

Laurdag 30/7 2005: Avisa Hordaland har ein artikkel på framsida som fortel at flyvraket skal fjernast. Det er eit museum i Berlin som vil ha delane til eit fly av denne type som dei heldt på å byggja opp. Sjølv om den militære Condor modellen blei produsert i 262 eksemplar under krigen, fins ingen att no. Museet er svært interessert i vengene og halen. Det er dette som er best bevart på Kvitanosi.
Dette kjem heilt uventa. Ingen i bygdene rundt har fått veta om desse planane. Flyttinga skal skje med helikopter ned til Brekkhus, og med bil vidare. Fjerninga vil kanskje allereie ta til i veka etter.
Foto: © Øyvind Aandevik
Ved dette startar ei ny tidsrekning for vraket! Etter 63 år tek det til å vakne. Fire år seinare flyg det igjen. Først til Bømoen på Voss. Så heim til Tyskland!

[neste] [forrige] [innhald]

[neste] [forrige] [innhald]

Planar om fjerning:
Sommaren 2005 skjer det noko på Kvitanosi. Her slik eg då opplevde det, og slik eg kronologisk la ut informasjonen etter kvart ting skjedde.

Det heile starta med kva avisa Hordaland har å melde laurdag 30. juli 2005. Slik såg Forsida ut:

30/7/05: Ei trist nyheit var å lesa i Hordaland laurdag: Krigsminne skal fjernast. Flyvraket på Kvitanosi skal fjernast. Og det skjer kanskje allereie denn veka. Her faksimile av denne artikkelen.

31/7/05: Eg var opp i går, sundag - dagen etter at nyheita vart ålment kjend, og tok denne biletserien: Flyvraket på Kvitanosi 31.07.2005. Kanskje det siste vi får sjå av dette lokal-historiske kulturminne og mål for mang ein turgåar.
Det er tydeleg gjordt forarbeide her ved at vrakdelar er samla i haugar. Dei ligg ikkje som før slik dei blei liggjande etter hendinga.

At dette blir borte er eit tap for bygda. At ingen i bygda har visst om dette før i forrige veke er synd. Det verkar som alle planar er klare og gjennomføringa allerede i gang. I fylje Hordaland er dette eit samarbeide mellom Norsk Luftfartsmuseum, Forsvarsmuseet, Deutsches Teknikemuseum og 330 skvadronen på Sola.

Nytt måndag kveld (1/8/05): Albert Gullbrå ringde nettop og fortalde at midlertidig fredingsvedtak var iverksatt av fylkeskonservatoren. Det betyr at vraket blir liggjande inntil vidare.
Albert hadde ein større ringerunde i går. Bra at nokon engasjerar seg for å redda dette lokale krigsminne!

Nytt tysdag (2/8/05): Ser at nettugåva av Hordaland ogso melder om midlertidig fredning i artikkelen: Flyfjerning stogga (artikkel no fjerna).

Nytt 8/8/05: Litt informasjon om denne redningsaksjonen er lagt ut under "Nyhende 03.08.2005" på Voss kommune sine nettside (artikkel no fjerna).

Nytt 15/8/05: Forsvarsmuseet, vil påklaga frednings vedtaket for å få gjennpmført planane om fjerning av flyvraket på Kvitanosi melder avisa Hordaland i denne artikkelen: Synfaring på Kvitanosi (artikkel no fjerna). Så siste ord er nok ikke sagt i denne saka endå!

Nytt 24/8/05: Ei gledeleg melding: Snakka akkurat med Kristian Hovstad i frå NRK Hordaland. Han kom med den gledelege meldinga at flyvraket no er redda, og kjem til å bli permanent freda som krigsminne. Forsvarsmuseet vil med dette likevel ikke anka det midlertidige fredningsvedtaket sidan det lokale engasjementet mot fjerning var så stort. Det offisielle brevet som vil bekrefta dette blir forfatta/sendt ein av dagane. Hovstad hadde imidlertid bekreftelse på denne meldinga på "tape" i samtale med museet.

Nytt 25/8/05: NRK Hordaland har i dag onsdag lagt ut ein arikkel om flyet på vev-sidene sine: Flyvrak får liggje i fred. Der ligg ogso eit interjuv med Johan Gullbrå i form av ei lyd-fil.

Nytt 25/8/05: Ser at også avisa Hordaland bekreftar opplysningane eg fekk frå Kristian Hovstad NRK Hordaland i går i artikkelen: Krigsflyet vert liggjande (artikkel no fjerna).
Eit kort resyme av denne artikkelen [tekst i hake-parantesar er lagt til av meg]:
Forsvarsmuseet gav opprinneleg løyve til å henta vraket, då med Norsk Luftfartsmuseum som fagekspertise for nedhentinga. Forssvarsmuseet tek no full retrett på grunn av det uventa og overveldande lokale engasjementet, og vil tilrå riksantikvaren at flyet blir liggjande. Museet i Berlin som er i ferd med å restaurera ein Fw200 var spesiellt ute etter vengene [venger og hale-ror er det som er best bevart på Kvitanosi].


Vestlandsrevyen 25/8: innslag om permanent fredning.



Opprydding etter forbereiding til fjerning:
Som eg skriv tidligare på desse sidene så er det gjordt tydelege forbereidingar for fjerning av vraket ved at vrakdelane er samla i haugar. Ein ting er at krigsminnet ikkje lenger ligg slik det har gjordt dei siste 62 åra, det får so væra. Det viktige i denne forbindelse er at store deler er lagt oppå kvarandre, noko som vil føra til nye skadar på enkelte av dei når vinter og snø-tyngda kjem.

Her eit eksempel som illustrerer det eg meiner.
Først eit FØR blite, so eit NO bilete:


Kven bør gjera noko med dette? Meiningar?
Send gjerne eit e-brev til kaare@trefall.com.

[neste] [forrige] [innhald]

[neste] [forrige] [innhald]

BT om freding av vraket, og om britane som stakk av med haleroret i februar 1977.
I ein artikkel under overskrifta "Flyvrak blir attraksjon" 3/11, refererer Bergens Tidende fylkeskonservator Gerd Bolstad om den mellombelse fredinga av Kvitanos-vraket. Ho seier saka først blir vidare handsama til våren når snøen går. Det skal då bestemmast om fredninga blir permanent. BT skriv at museet i Berlin ikkje har teikningar til å rekonstruera etter. Imidlertid kan bilete og mål av delane der dei no ligg vera til nytte, om dei ikkje får vraket. Ei freding har den negative side at vraket litt om senn forkjemst og blir borte der det ligg.

Ei sak som ikke er skriven om endå, andre stader enn her på desse sidene, er bekymringa om kor vidt vraket vil bli påført "nye" skadar i løpet av vinteren fordi det som eit ledd i flytte forbereingane blei samla i haugar. Men dette er sjølvsagt for sein å gjera noko med no, så langt på hausten.

Eg har ogso her på desse sidene etterlyst opplysningar om ei historia som fortel at nokon skal ha henta deler ned med helikopter. Artikkelen i BT fortel om dette hende, at det skjedde som del av ei vinterøving i 70 åra, og at det då var haleroret dei tok. Artikkelen har også eit bilete frå denne hendinga. Så endeleg fakt!

Faksimile av overskrift av BT artikkel 3/11 -05
Det eg tenkte var haleroret viser seg å væra høgre vengespiss. Sjå om dette her: "Om haleroret".

[neste] [forrige] [innhald]

[neste] [forrige] [innhald]

Fjerninga:
Etter befaring på Kvitanosi i august 2008, med påfyljande forhandlingar, blir det beslutta at Deutches Teknikmuseum skal få deler av vraket til si restaurering av eit FW200 Focke Wolf eksemplar i Berlin. Hausten 2009 flyg Kvitanos flyet igjen. Denne gongen litt lenger enn i forrige forsøk. Men det flyg i same retning. Og med helikopter-hjelp. Til Bømoen på Voss. For vidare trasport derifrå heimatt til eit gjenforeina Tyskland.

(Eg har i stor grad lete faksimilar frå avisene fortelja historien her.)

Synfarinaga (august 2008):

Måndag 11. august 2008 melder avisa Hordaland si nettutgåve at ein delegasjon med representantar frå eit tysk museum, Hordaland Fylkeskommune og Voss kommune påfyljande torsdag skal på synfaring til flyvraket på Kvitanosi. Sjå avisa Hordaland si nettutgåve om Kvitanos synfaring.

Om korleis denne synfarings torsdagen gjekk kan me lesa om i papiravisa påfyljande laurdag.

Faksimile av forsida av Hordaland laurdag 16. august 2008:

Faksimile av artikkelen inne i avisa:



Guida tur (august 2008):

Dagen etter eg er guide opp til flyvraket for sonen til ein av dei som blei drept i flystyrten. Me prøve og dagen før, men måtte snu i Storatoni på grunn av skodde. Då var og dottera med. Samanfall i tid med dei andre tyskarane var heilt tilfeldig. Men dette er ein eigen historie som eg skal koma attende til.



Forhandlingar (september 2008):

Denne befaringa mede påfyljande møter og vidare kommunikasjon mellom Hordaland Fylkeskommune og Deutches Technikmuseum Berlin utover hausten 2008 resulterar i ein avtale i september der museet skal få 7 hovud delar frå Kvitanos-vraket som dei kan benytta i Berlin i restaureringa av FW200 modellen dei er i ferd med å byggja opp der.
Avisa Hordaland skriv om dette i nettutgåva 19. september 2008: Får henta flydelar.
Berens Tidende skriv også om dette i nettutgåva 16. september 2008: Får fjerna vrakdelar.



Informasjnstavle (august 2008):

I samband med synfarings-turen nemd over, blir set også sett opp ei informasjonstavle ved vraket. Sjå Voss kommune om info tavle, og avisa Hordaland si nettutgåve sin artikkel om tavla.



Avtalen (juli 2009):

På denne nettstaden kan ein lese avtalen mellom Hordaland Fylkeskommune og Deutches Technikmuseum Berlin frå 3. juli 2009, med detaljar om kva delar museumet skal få.

Delane er:
  • Sideror
  • Haleflate og Høgderor med tilhøyrande deler
  • Høgre ytteervinge
  • Høgre vingetip
  • Venstre yttervinge
  • Delar av balanseror
  • Motordeksel / Cowling


Delane blir henta (november 2009):

Så skjer det. Flyet på Kvitanosi flyg igjen. Det er 24 422 dagar sidan det landa her, i 22 tida 27. desember 1942. No er det 7. november 2009. Eit helikopter flyg dei fyrste delane ned frå Kvitenosi til Bømoen på Voss. Avida Hordaland skriv om dette tysdag 10. november.

Faksimile av artikkelen i Hordaland tysdag 10. oktober 2009:


Veka etter, dvs torsdag 12. november, er hente-helikopteret på ferde igjen. Stein Ottosen frå Hordaland Fylkeskommune er på plass og kontrollerar at delane som blir henta ned er i henhald til avtale. Ein av delane dei tok ned sist må flygast opp att. Meir om dette kan me så lesa om fredag 13. november i Hordaland si nettutgåve: Landa for siste gong.

Fredag morgon ringjer ein journalist frå Hordaland. Dette fører til ein ny artikkel om nedhentinga laurdag 14. november.

Faksimile av artikkelen i Hordaland laurdag 14. oktober 2009:


Også Bergens Tidende skriv om nedhentinga denne dagen.

Faksimile av artikkelen i Bergens Tidende laurdag 14. oktober 2009:




Informasjon om nedhentinga lagt ut som nyheit 21/11 på Bodø Luftfartshistoriske Foreing.

Ein artikkel av Ole Bjørn Sælensminde i det tyske tidsskriftet Flugzeug Classic i mars 2010.




Kvitanosi november 2009:

Eg har ikkje vore oppe etter nedhentinga. Vinteren har gjort sitt inntog. Det var i siste liten delane blei henta ned, skulle det gjerast dette året. Neste tur på Kvitanosi blir kanskje i vinter. når snjoen dekkjer det som ligg att. Til sommaren blir det nok litt vemodig å koma opp. Mykje av "vraket" eg har "levd med" i alle desse åra er borte. Som vengen eg i barndommen rissa navnet mitt inn i. Flyet startar snart no eit nytt liv "heime i Tyskland".

Sommaren 2005 sto eg fram på desse sidene som ein varm tilhenjar av at flyvraket skulle få liggja i fred på Kvitanosi, som kjært turmål og som krigsminne. Eg har motteke fleire "hat-epostar" for dette. Eg har sjølvsagt heile vegen sett nytteverdien av at vraket kunne brukast i gjennopbygginga av eit eksemplar av flyet. Særleg sidan det finns så og seie ingenting igjen av flytypen, og at teikningane er rota bort. Men heldigvis blei nedhentinga den gong stogga. Det som no har skjedd kan ein vel ikanskje kalla eit "kompromiiss". Det ligg deler att, det er kome opp ei informasjons-tavle, og det blir ein utstilling.

Så det er å håpe at Kvitanos-flyet framleis blir eit kjært turmål både frå Eksingedøler og Vossingar. Kanskje ei bok om hende kan dragast fram or tursekken og studerast litt?



Historien vidare

Våren 2010 starta ei lita prosjektgruppe med å samla materiale til ei utstilling om Kvitanosflyet. Som gjenteneste for vrakdelane bidreg Deutches Teknikmuseum. Prosjektgruppa fekk reisestipend frå EU-kulturmidlar, og var 2 intense veker i Tyskland våren 2010.



Hausten 2010:

Siste halvåret har vore svært begivenheitsrikt. Mai - juni Tyskland. Bremen, Hanburg og Berlin! Aerbus, Lufthansa, Rolls Royce. Fantastisk!

Mer om dette i Kvitanosi kapittel 2

[neste] [forrige] [innhald]


Copyright © kaare@trefall.com 2004-2019 (pgp)
Sist oppdatert 17. august 2019

[nytt]

Vest:
heim
andre stadar
Kvitanosi
Amerika

stølen
andre stølar

Gjestebok
Eksingedalen
[lenkjer]

Aust:
Glitregata 4
Kongsbergværet

e-brev:
kaare@trefall.com
ohaldis@trefall.com

>>